Tavşan sahiplenen çoğu kişinin ilk aldığı ürün, market raflarındaki renkli karışım yemler oluyor. Oysa tavşanın sindirim sistemi, kedi ya da köpeğinkinden çok daha dar bir tolerans aralığında çalışır. Bir köpek yanlış bir öğünü birkaç gün içinde atlatabilirken, tavşanda 12 saatlik bir beslenme kesintisi bile bağırsak hareketlerinin durmasına (GI staz) yol açabilir. Bu yüzden tavşan diyet planı, "ne verirsem sever" sorusundan değil, "sindirim sistemi ne bekliyor" sorusundan başlamalı.
Tavşan, otçul ve sürekli beslenen bir hayvandır. Dişleri ömür boyu uzar; bağırsakları ise durmadan lif işlemek üzere kurulmuştur. Bu iki özellik birlikte tek bir sonuç doğurur: diyetin ana bileşeni kaba lif olmalıdır. Kuru ot çiğnemek hem azı dişlerini aşındırır hem de bağırsak peristaltizmini ayakta tutar.
Yeni başlayanların yaptığı üç tipik hata şudur:
Aşağıdaki tablo, bir yetişkin tavşanın günlük alımında bileşenlerin rolünü ve makul oranlarını özetliyor. Oranlar hacim üzerinden düşünülmelidir; kuru otun ağırlığı düşük ama hacmi büyüktür.
| Bileşen | Günlük paydaki yeri | Temel işlevi | Risk / sınır |
|---|---|---|---|
| Kuru ot (çayır otu, timothy) | %75-80 | Lif, diş aşınması, bağırsak hareketi | Sınırsız verilir; küflenmiş ot tehlikelidir |
| Yeşil yapraklılar | %10-15 | Su, vitamin, çeşitlilik | Ani ve tek seferde çok verilmemeli |
| Pelet (sade, lifli) | %5 | Vitamin-mineral desteği | Fazlası obezite ve ot tüketiminde düşüş |
| Meyve / kök sebze | %0-2 (ödül) | Eğitim ve ödüllendirme | Şeker; bağırsak florasını bozabilir |
| Temiz su | Serbest | Sindirim ve idrar yolu sağlığı | Kaba yerine biberon tercih edilirse tüketim düşebilir |
| Ot türü | Lif | Kalsiyum / protein | Kime uygun |
|---|---|---|---|
| Timothy / çayır otu | Yüksek | Orta-düşük | 6 aydan büyük tüm tavşanlar |
| Yonca (alfalfa) | Orta | Yüksek | Yavrular, gebe/emziren dişiler, zayıf düşmüş bireyler |
| Yulaf otu | Yüksek | Düşük | Çeşitlilik için karıştırma |
Yetişkin bir tavşana sürekli yonca vermek, kalsiyum yükü nedeniyle idrar kumu riskini artırır. Buna karşılık 6 aylıktan küçük bir yavruya sadece çayır otu vermek de büyüme için yetersiz kalabilir. Geçiş, 5-6. aylarda iki otu karıştırarak birkaç hafta içinde yapılır.
2 kg ağırlığında, yetişkin, kısırlaştırılmış bir tavşan için pratik bir şablon:
Her yeni yeşilliği tek başına, küçük bir yaprakla başlatın ve 48 saat gözleyin. Dışkı normal, yuvarlak ve kuru kalıyorsa miktarı kademeli artırın. Yumuşama veya azalma varsa o besini listeden çıkarın. Aynı anda iki yeni besin denemek, sorunun kaynağını bulmayı imkânsız hale getirir.
Beslenme programının işe yarayıp yaramadığını üç veriden okuyabilirsiniz:
24 saat boyunca hiç dışkı çıkarmayan, yemeyi kesen veya hareketsiz oturan tavşan acil vakadır. Bekleme süresi tanımak yerine doğrudan egzotik hayvan hek